Mỗi đêm, nếu bạn nhìn lên bầu trời Hà Nội đủ lâu, có thể bạn sẽ thấy một chuỗi đèn di chuyển chậm rãi qua màn sao. Đó là những vệ tinh Starlink của Elon Musk, hay có thể là vệ tinh Qianfan của Trung Quốc. Cuộc đua chiếm lĩnh không gian để phủ sóng internet đang diễn ra âm thầm nhưng quyết liệt ngay trên đầu chúng ta.
Và 6G, thế hệ mạng di động tiếp theo, sẽ phụ thuộc vào ai thắng cuộc đua này.
Vệ Tinh Có Liên Quan Gì Đến Điện Thoại Của Bạn?
Hãy tưởng tượng bạn đang ở giữa Biển Đông, cách bờ 500 km. Với 4G hay 5G hiện tại, điện thoại của bạn là cục gạch vô dụng, vì không có trạm phát sóng nào trong phạm vi. Nhưng với 6G tích hợp vệ tinh, bạn vẫn có thể gọi video call cho gia đình ở đất liền như đang ngồi tại quán cà phê Sài Gòn.
Đây chính là điều Trung Quốc đang xây dựng. Họ gọi đó là “mạng tích hợp không-thiên-địa-hải”, một hệ thống kết nối liền mạch từ vệ tinh trên không, đến drone bay thấp, đến trạm mặt đất, và cả dưới biển.
China Telecom đã tạo tiền lệ vào tháng 9/2023 khi ra mắt dịch vụ smartphone kết nối vệ tinh trực tiếp đầu tiên trên thế giới. Bạn không cần điện thoại vệ tinh cồng kềnh giá hàng chục triệu đồng. Smartphone thông thường có thể kết nối thẳng lên vệ tinh. Đến tháng 5/2024, dịch vụ này đã mở rộng sang Lào, quốc gia láng giềng của Việt Nam.
Ba “Đạo Quân Vệ Tinh” Của Trung Quốc
Trung Quốc đang triển khai ba chòm sao vệ tinh khổng lồ song song.
Guowang là dự án của nhà nước, do China Satellite Network Group vận hành. Mục tiêu là 13,000 vệ tinh. Tính đến tháng 11/2025, hơn 100 vệ tinh đã lên quỹ đạo. Theo Wikipedia, khoảng 6,000 vệ tinh sẽ hoạt động ở độ cao 500-600 km (tương đương Starlink), còn 7,000 vệ tinh khác ở độ cao khoảng 1,145 km.
Qianfan (còn gọi là “Thiên Phàm” hay “Ngàn Cánh Buồm”) là dự án có sự tham gia của khối tư nhân, do Shanghai Yuanxin vận hành. Mục tiêu là 15,000 vệ tinh, với khoảng 90 vệ tinh đã triển khai tính đến tháng 11/2025.
Honghu-3 là dự án mới hơn, nhắm đến 10,000 vệ tinh, dù chưa có vệ tinh nào lên quỹ đạo.
Cộng lại, Trung Quốc có kế hoạch đưa gần 40,000 vệ tinh lên quỹ đạo thấp. Để so sánh, Starlink của SpaceX có khoảng 8,200-8,300 vệ tinh đang hoạt động và hơn 9,100 vệ tinh đã phóng, với mục tiêu được phê duyệt là 12,000 và đang xin thêm 30,000.
Nhưng điều ít người biết: vào tháng 12/2025, các thực thể Trung Quốc đã nộp đơn lên Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU) để đăng ký thêm 193,000 vệ tinh cho hai chòm sao mới CTC-1 và CTC-2, theo IEEE ComSoc. Nếu tính cả số này, Trung Quốc có thể đưa gần 200,000 vệ tinh lên không gian.
Tại Sao Trung Quốc Cần Nhiều Vệ Tinh Đến Vậy?
Câu trả lời có ba lớp.
Lớp một: Phủ sóng internet toàn cầu. Trung Quốc có gần 1.4 tỷ dân, nhưng vẫn còn vùng sâu vùng xa chưa có internet ổn định. Quan trọng hơn, các dự án Vành đai Con đường trải khắp 140 quốc gia, nhiều nơi thiếu hạ tầng viễn thông. Vệ tinh là cách nhanh nhất để kết nối tất cả.
Lớp hai: 6G cần vệ tinh. Theo ông Deng Wei, Giám đốc Viện nghiên cứu công nghệ tích hợp không gian-mặt đất thuộc Viện Nghiên cứu China Mobile, tích hợp mạng không gian và mặt đất (gọi là “space-terrestrial fusion”) là đặc điểm xác định của 6G. Không có vệ tinh, không có 6G đúng nghĩa.
Lớp ba: Địa chính trị. Đây là điều nhạy cảm nhưng cần nói thẳng. Theo phân tích của Viện Nghiên cứu Chính sách Đối ngoại Hoa Kỳ (FPRI), mạng vệ tinh LEO của Trung Quốc “cho phép các quốc gia đối nghịch như Triều Tiên, Iran, Cuba và Venezuela tận dụng hệ thống này để hoạt động ngoài tầm giám sát và kiểm soát của Hoa Kỳ.”
Nói cách khác, nếu một quốc gia sử dụng vệ tinh Trung Quốc thay vì Mỹ, Mỹ sẽ khó theo dõi và khó áp đặt cấm vận hơn. Đó là quyền lực thực sự.
Cuộc Đua Với Starlink: Ai Đang Dẫn Trước?
Về số lượng, Starlink hiện dẫn đầu với hơn 9,100 vệ tinh đã phóng so với khoảng 200+ của Trung Quốc. Về người dùng, Starlink có hơn 6 triệu người dùng tại hơn 120 quốc gia tính đến tháng 3/2025.
Nhưng Trung Quốc có lợi thế khác: thị trường nội địa khổng lồ và quan hệ với các nước đang phát triển. Theo Curcio, một nhà phân tích được SpaceNews trích dẫn, “Nếu giả định rằng vệ tinh sẽ chiếm tỷ lệ đáng kể trong mạng viễn thông tương lai, việc tích hợp vệ tinh vào các sản phẩm 6G là phù hợp tự nhiên cho các công ty như Huawei và ZTE, đặc biệt xét đến sự hiện diện của họ tại nhiều quốc gia thuộc Vành đai Con đường.”
Có một điểm đáng lo ngại. Starlink đã thâm nhập vào Indonesia và Philippines, những quốc gia có hạ tầng viễn thông xây bằng thiết bị Huawei và ZTE. Curcio nhận xét: “Từ góc độ sức mạnh mềm của Trung Quốc, sẽ thực sự đáng tiếc nếu toàn bộ hạ tầng 3G/4G/5G do Huawei và ZTE xây dựng bị Starlink thay thế.”
Đây chính là điều Trung Quốc muốn ngăn chặn. Và họ đang chạy đua để làm điều đó.
Việt Nam: Giữa Hai “Vùng Phủ Sóng”
Việt Nam có vị trí địa lý độc đáo: vừa gần Trung Quốc, vừa có quan hệ ngày càng sâu với Mỹ. Điều này tạo ra cả cơ hội và thách thức trong bối cảnh cuộc chiến vệ tinh.
Về phía Mỹ, Starlink đã bắt đầu thâm nhập Đông Nam Á. Indonesia, Philippines, Malaysia đều đã có người dùng Starlink. Việt Nam chưa cấp phép chính thức cho Starlink hoạt động, nhưng áp lực sẽ ngày càng tăng khi các nước láng giềng đều sử dụng.
Về phía Trung Quốc, Qianfan đang nhắm đến thị trường toàn cầu và dự kiến cung cấp dịch vụ vào năm 2025. Với việc China Telecom đã mở dịch vụ vệ tinh tại Lào, Việt Nam có thể là mục tiêu tiếp theo.
Thủ tướng Phạm Minh Chính đã có chỉ đạo quan trọng tại cuộc họp Ban Chỉ đạo Khoa học Công nghệ, Đổi mới sáng tạo và Chuyển đổi số vào ngày 25/2/2026, yêu cầu đẩy nhanh việc đưa internet vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO) vào khai thác thương mại. Mục tiêu là “mọi người đều có internet”, bao gồm vùng sâu, biên giới và hải đảo.
Điều này cho thấy Chính phủ Việt Nam đã nhận thức tầm quan trọng của vệ tinh trong chiến lược viễn thông quốc gia. Câu hỏi là Việt Nam sẽ hợp tác với ai, hay cố gắng phát triển năng lực riêng.
Bài Học Từ Cuộc Đua GPS vs BeiDou
Để hiểu tương lai, hãy nhìn vào quá khứ.
GPS của Mỹ từng là hệ thống định vị vệ tinh duy nhất trên thế giới. Các nước, kể cả Trung Quốc, đều phụ thuộc vào GPS cho mọi thứ từ bản đồ điện thoại đến dẫn đường tên lửa. Điều này tạo ra rủi ro chiến lược: Mỹ có thể tắt GPS cho một khu vực cụ thể trong xung đột.
Trung Quốc mất 26 năm (từ 1994 đến 2020) để hoàn thành BeiDou, hệ thống định vị riêng của họ. Giờ đây, xe hơi Trung Quốc, tàu chiến Trung Quốc, tên lửa Trung Quốc đều không phụ thuộc GPS. Theo FPRI, các quốc gia như Nga, Iran, Pakistan, Venezuela đã bắt đầu tích hợp BeiDou vào hệ thống quân sự của họ.
Tương tự có thể xảy ra với internet vệ tinh. Nếu Starlink thống trị, Mỹ có đòn bẩy. Nếu Qianfan/Guowang cạnh tranh thành công, Trung Quốc có đòn bẩy. Các quốc gia như Việt Nam sẽ phải chọn phe hoặc tìm cách cân bằng cả hai.
Phản Biện: Liệu Trung Quốc Có Thể Đuổi Kịp?
Bức tranh không hoàn toàn nghiêng về phía Trung Quốc. Có những thách thức thực sự mà họ phải đối mặt.
Đầu tiên là năng lực phóng. Trung Quốc phóng 303 vệ tinh thương mại trong năm qua, nhưng để đạt mục tiêu hàng chục nghìn vệ tinh trong vài năm tới, họ cần tăng tốc đáng kể. SpaceX có lợi thế tên lửa tái sử dụng Falcon 9, có thể phóng và hạ cánh hàng chục lần. Trung Quốc đang phát triển tên lửa tái sử dụng nhưng chưa đạt mức độ trưởng thành tương đương.
Thứ hai là vấn đề mảnh vỡ không gian. Theo Connectivity Technology, một sự cố phân mảnh tầng trên của tên lửa mang vệ tinh Qianfan đã gây lo ngại về quản lý rác thải quỹ đạo. Với hàng chục nghìn vệ tinh, rủi ro va chạm tăng theo cấp số nhân.
Thứ ba là yếu tố địa chính trị. Mười quốc gia bao gồm Mỹ, Anh, Nhật, Hàn, Úc đã ký tuyên bố chung về nguyên tắc 6G “an toàn, mở và bền vững” vào tháng 2/2024. Điều này có thể dẫn đến việc một số thị trường phương Tây từ chối hạ tầng vệ tinh Trung Quốc vì lý do an ninh, tương tự như họ đã làm với thiết bị 5G của Huawei.
Tuy nhiên, thị trường đang phát triển như châu Phi, Trung Đông, Đông Nam Á lại ít bị ràng buộc bởi những lo ngại này. Và đó chính là sân chơi mà Trung Quốc đang nhắm đến.
Doanh Nghiệp Việt Nam Nên Làm Gì?
Với ngư dân và doanh nghiệp vận tải biển, internet vệ tinh sẽ thay đổi cuộc chơi. Theo dõi sát việc Chính phủ cấp phép cho nhà cung cấp nào (Starlink, Qianfan, hay cả hai). Chuẩn bị thiết bị tương thích để tận dụng ngay khi dịch vụ có mặt.
Với doanh nghiệp xuất nhập khẩu, hiểu rằng hạ tầng viễn thông đang trở thành yếu tố địa chính trị. Nếu bạn xuất khẩu sang cả Mỹ và Trung Quốc, cân nhắc việc dữ liệu của bạn đi qua hạ tầng của ai và hệ quả tiềm tàng.
Với các nhà hoạch định chính sách, bài học từ cuộc chiến 5G là không nên đặt tất cả trứng vào một giỏ. Việt Nam cần duy trì quan hệ với cả hai phía, có năng lực đánh giá công nghệ độc lập, và nếu có thể, phát triển một số năng lực vệ tinh riêng dù ở mức khiêm tốn.
Cuộc chiến vệ tinh 6G mới chỉ bắt đầu. Nhưng ai thắng trong cuộc chiến này sẽ kiểm soát cách thế giới kết nối trong 20 năm tới. Và Việt Nam, với 3,260 km bờ biển và hàng nghìn hòn đảo, có lợi ích trực tiếp trong kết quả cuộc chiến đó.
Chú thích thuật ngữ
Chòm sao vệ tinh (Satellite Constellation): Nhóm vệ tinh hoạt động phối hợp với nhau để phủ sóng một khu vực hoặc toàn cầu. Starlink, Qianfan, Guowang đều là các chòm sao vệ tinh.
ITU (International Telecommunication Union): Cơ quan Liên Hợp Quốc chịu trách nhiệm về các vấn đề viễn thông quốc tế, bao gồm phân bổ quỹ đạo vệ tinh và tần số vô tuyến.
Space-Terrestrial Fusion: Khái niệm tích hợp mạng vệ tinh với mạng mặt đất thành một hệ thống liền mạch, được xem là đặc điểm cốt lõi của 6G.
Bạn đang tìm kiếm cơ hội kinh doanh tại thị trường Trung Quốc?
KimChinaBiz chuyên hỗ trợ doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận thị trường TQ thông qua các triển lãm thương mại quốc tế và kết nối đối tác trực tiếp. Từ tư vấn lựa chọn triển lãm phù hợp, đến triển khai gian hàng và xây dựng mạng lưới đối tác tại TQ, chúng tôi đồng hành từ bước đầu tiên.
Liên hệ trực tiếp qua page KimChinaBiz để được tư vấn và cập nhật lịch triển lãm sắp tới.
#KimChinaBiz #ChinaBusiness #XucTienThuongMai #TrienLamTrungQuoc
Tác giả : Kim China
