I. Kỷ nguyên “tự do thương mại nửa vời” đang dần khép lại
Trong suốt một thập kỷ qua, các doanh nghiệp Việt Nam đã tận dụng hiệu quả ưu thế của Trung Quốc – công xưởng sản xuất lớn nhất thế giới – để nhập hàng về bán trong nước hoặc xuất tiếp sang các thị trường khác. Nhiều mô hình thành công nhờ:
- Giá hàng rẻ, sản xuất linh hoạt
- Logistics tối ưu
- Quy định thuế và kiểm tra tương đối “dễ thở”
Tuy nhiên, giai đoạn 2025–2026 đánh dấu sự chuyển hướng mạnh mẽ của các chính phủ, đặc biệt là Trung Quốc và Việt Nam, trong việc siết thuế, siết dữ liệu, tăng giám sát toàn chuỗi thương mại điện tử và xuất nhập khẩu.
Nếu trước đây “bỏ qua bước thuế” là điều ai cũng ngầm hiểu, thì nay, một dòng tiền thiếu minh bạch cũng có thể khiến cả mô hình đổ sụp.
II. Hai đầu siết cùng lúc – Doanh nghiệp Việt đứng giữa gọng kìm
1. Đầu nguồn sản xuất – Trung Quốc bắt đầu siết mạnh dữ liệu thuế
Từ tháng 10/2025, theo quy định mới của chính phủ Trung Quốc:
- Mọi nền tảng TMĐT và doanh nghiệp vận hành tại TQ phải báo cáo chi tiết danh tính, thu nhập của người bán/nhà xuất khẩu theo quý.
- Kể cả bạn không có pháp nhân tại Trung Quốc, nếu sử dụng kho, nền tảng hoặc nhân sự vận hành từ TQ, bạn vẫn bị giám sát và có thể bị truy trách nhiệm thuế.
- Mô hình dropshipping, livestream, đặt hàng OEM tại Trung Quốc cho brand Việt Nam cũng sẽ nằm trong diện theo dõi.
2. Đầu bán – Việt Nam siết dữ liệu thương mại nội địa
- Dữ liệu doanh thu từ Shopee, TikTok Shop, Tiki… được kết nối trực tiếp với cơ quan thuế.
- Nghị định 70/2023 yêu cầu thu thuế theo doanh thu (chưa có cơ chế khấu trừ chi phí rõ ràng cho hộ cá thể).
- Với hàng nhập khẩu, các chính sách siết hóa đơn đầu vào, kiểm tra giá trị khai báo, logistics và kiểm hóa cũng đang được áp dụng chặt chẽ hơn.
Vấn đề không nằm ở việc “bị siết” mà ở chỗ: cả hai đầu đang siết cùng lúc – không còn đường lui.
III. Đây là thách thức ngặt nghèo – hay cơ hội để lột xác?
Tưởng như đang bị kẹp giữa “hai lằn ranh đỏ”, nhưng với doanh nghiệp biết nhìn xa, đây chính là thời điểm tái cấu trúc mô hình kinh doanh một cách bài bản để đi được xa hơn.
Cơ hội bao gồm:
- Sàng lọc thị trường: Những đơn vị làm ăn “chui”, lách thuế, nhập hàng không hóa đơn sẽ sớm bị loại khỏi cuộc chơi. Sự ra đi của họ giải phóng thị phần thật cho doanh nghiệp làm ăn tử tế.
- Chuẩn hóa để scale: Khi đã có hệ thống kế toán – pháp lý rõ ràng, doanh nghiệp dễ gọi vốn, ký hợp đồng phân phối lớn, mở rộng ra thị trường quốc tế.
- Đồng bộ dữ liệu hai đầu: Nếu làm đúng ngay từ đầu, bạn có thể xây dựng chuỗi cung ứng xuyên biên giới sạch – rõ ràng – tối ưu, không sợ bị chặn tiền, bị khiếu nại thuế, hay bị đánh thuế oan.
IV. Doanh nghiệp Việt nên làm gì?
1. Với đầu nguồn Trung Quốc:
- Thiết lập pháp nhân đại diện (nếu đủ năng lực) để thuận tiện khai thuế, ký hợp đồng OEM, sử dụng nhân sự hợp pháp.
- Hoặc làm việc với agency uỷ quyền thuế uy tín tại Trung Quốc để đảm bảo việc báo cáo thu nhập, hóa đơn, logistics đúng chuẩn.
- Không nên “giấu doanh thu” tại đầu TQ, vì dữ liệu sẽ được nền tảng gửi thẳng về cơ quan thuế (theo quy định mới).
2. Với đầu bán tại Việt Nam:
- Ghi nhận toàn bộ chi phí đầu vào: vận chuyển, quảng cáo, nhân sự, sàn, kho, thuế nhập khẩu – để chuẩn bị hồ sơ khấu trừ minh bạch.
- Tách bạch mô hình kinh doanh: Nếu vừa bán hàng nội địa, vừa làm dropshipping quốc tế, cần phân biệt rõ mô hình tài chính – thuế.
- Chuyển đổi hộ cá thể sang doanh nghiệp nếu doanh thu cao, để có thể kê khai thuế linh hoạt hơn, tránh rủi ro bị truy thu không công bằng.
V. Thay vì chạy trốn, hãy đi trước một bước
Trong thương mại hiện đại, minh bạch không làm bạn chậm lại – mà giúp bạn đủ chuẩn để đi xa hơn.
Chuyển từ “ăn xổi – lách luật” sang “xây dựng doanh nghiệp đúng nghĩa” không dễ, nhưng cũng không có thời điểm nào phù hợp hơn giai đoạn 2025–2026, khi:
- Cơ quan quản lý sẵn sàng hỗ trợ chuyển đổi.
- Công nghệ kế toán – kiểm toán – khai báo thuế ngày càng đơn giản, chi phí thấp.
- Người tiêu dùng và đối tác quốc tế ưu tiên những thương hiệu có hồ sơ minh bạch, có năng lực vận hành bài bản.
VI. Kết luận: Đừng tìm cách đi vòng – hãy tìm cách đi đúng
Nếu bạn đang là doanh nghiệp Việt nhập hàng từ Trung Quốc – đây không phải lúc “ngó lơ” các chính sách thuế, mà là lúc xây lại hệ thống để không bị phụ thuộc vào may rủi.
KimChinaBiz sẵn sàng đồng hành cùng bạn:
- Tư vấn giám sát pháp nhân tại Trung Quốc và khai báo thuế
- Hỗ trợ vận hành mô hình dropshipping – livestream đúng luật
- Chuẩn hóa dòng tiền, báo cáo tài chính và logistics hai đầu
Chơi lớn thì không sợ bị thổi còi. Chỉ sợ đi lớn mà hồ sơ lại nhỏ.
Tác giả : Kim China
